Migrena i kawa

Aż 80% ludzi na świecie, w tym osoby cierpiące na migrenę, sięga po kawę każdego dnia. Większość z nas nie wyobraża sobie poranka bez filiżanki tego aromatycznego napoju. Kawa to nie tylko kofeina, która dodaje energii, lecz także bogactwo ponad tysiąca aktywnych związków, zwanych flawonoidami, których pełne właściwości wciąż nie zostały do końca poznane. Czy zatem spożywanie kawy korzystnie oddziałuje na zdrowie, w szczególności u osób chorujących na migrenę? Sprawdźmy!

Wpływ kofeiny na migrenę od lat budzi żywe dyskusje. Nic dziwnego, bo w tym przypadku ta sama substancja potrafi zarówno wywołać napad, jak i przynieść ulgę w jego trakcie. Całkowicie rozumiem więc, dlaczego moi pacjenci pytają w jaki dokładnie sposób kofeina oddziałuje na przebieg migreny oraz jaka jej ilość jest dla nich bezpieczna, by nie nasilać dolegliwości.

Działanie kofeiny

Kofeina oddziałuje na cały organizm — podnosi ciśnienie tętnicze krwi, przyspiesza akcję serca, pobudza pracę mózgu i zwiększa czujność. Kofeina i naturalne związki występujące w kawie mają też działanie przeciwzapalnie i antyoksydacyjne.

Badania potwierdzają, że spożycie kawy służy naszemu zdrowiu.

Regularne picie kawy wspiera pamięć i koncentrację, a także zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób neurodegeneracyjnych i naczyniowych, takich jak choroba Parkinsona, choroba Alzheimera czy udar mózgu. Kawa oddziałuje korzystnie na metabolizm wątrobowy, a także obniża ryzyko wystąpienia depresji, nowotworów, cukrzycy, otyłości i chorób serca. Kawa może być więc wartościowym elementem zdrowej, urozmaiconej diety. Pozostaje tylko pytanie: jaka jej ilość będzie optymalna?

U zdrowych dorosłych osób bezpieczne jest spożycie około 300–400 mg kofeiny dziennie, co odpowiada mniej więcej 3–4 filiżankom kawy.

Takie ilości kofeiny nie są jednak zalecane osobom z nadciśnieniem tętniczym ani kobietom w ciąży — obie te grupy powinny spożywać ją w zdecydowanie mniejszych ilościach.

Warto pamiętać, że poza kawą, kofeinę znajdziemy także w innych produktach spożywczych, takich jak:

• herbata,
• guarana,
• gorzka czekolada,
• napoje energetyzujące,
• cola.

Kofeina w leczeniu napadu migreny

Kofeina działa przeciwbólowo i potrafi wzmocnić efekt innych leków, dlatego często dodaje się ją do preparatów przeciwbólowych jako tzw. koanalgetyk. Jej skuteczność w łagodzeniu napadów migreny wynika z kilku mechanizmów:

• osłabia odczuwanie bólu,
• przyspiesza wchłanianie pozostałych składników leku w przewodzie pokarmowym,
• pomaga utrzymać prawidłowe napięcie ścian naczyń krwionośnych.

Na pierwszy rzut oka dodatek kofeiny do leków przeciwbólowych wydaje się więc idealnym sposobem na przerwanie migreny. Warto jednak pamiętać, że złożone preparaty przeciwbólowe, które obok kofeiny zawierają paracetamol czy aspirynę, nie powinny być stosowane częściej niż przez 8-9 dni w miesiącu. Ich nadużywanie może prowadzić do rozwinięcia się tak zwanego „bólu głowy z odbicia”, określanego również jako polekowy ból głowy, który komplikuje przebieg migreny i powoduje, że finalnie napady stają się coraz częstsze.

Czy kofeina może wywoływać migrenę?

Od 6 do 15% osób chorujących na migrenę wskazuje spożycie kawy lub innych napojów zawierających kofeinę jako bezpośredni wyzwalacz ataku migreny. To niekorzystne działanie kofeiny na migrenę może mieć kilka przyczyn:

• kofeina obniża poziom magnezu, który wspiera i tonizuje układ nerwowy,
• kofeina wzmaga diurezę i zwiększa wydalanie wody z organizmu, co może prowadzić do odwodnienia,
• kofeina pobudza układ nerwowy, co nie zawsze bywa korzystne zwłaszcza, jeśli jesteśmy niewyspani i mamy zmniejszone zasoby energetyczne.

Rezultat zazwyczaj zależy od ilości spożytej kofeiny – a więc jak to bywa ze wszystkim, najlepszy jest umiar.

Badania wykazały, że wypicie więcej niż 2 filiżanek kawy (czyli około 200 mg kofeiny) może zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia migreny w danym dniu.

Co więcej, dowiedziono też, że osoby spożywające powyżej 400 mg kofeiny dziennie mają aż o 42% wyższe ryzyko doświadczania ciężkich napadów migreny. Z ilością kawy wypijanej w ciągu dnia nie należy więc przesadzać.

Nadużywanie kofeiny a migrena przewlekła

Wyniki badań pokazują, że nadmierne spożywanie kofeiny przez osoby zmagające się z migreną może prowadzić do częstszych napadów tej choroby, a z czasem nawet do przekształcenia się migreny w jej przewlekłą formę. Dodatkowo, osoby cierpiące na uporczywe bóle głowy mają tendencję do częstszego przyjmowania leków przeciwbólowych z dodatkiem kofeiny, co niestety utrwala przewlekły charakter ich dolegliwości.

Jeśli chorujesz na migrenę, postaraj się ograniczyć spożycie kawy do 2 filiżanek dziennie.

Jeśli zaś szczególnie cenisz jej smak i masz ochotę na więcej, wybierz kawę bezkofeinową – dzięki temu możesz cieszyć się jej aromatem bez obawy o nasilenie objawów.

Nadużywanie kofeiny a migrena przedsionkowa

Jednym z najbardziej podatnych na nadmiar kofeiny schorzeń z kręgu migreny jest migrena przedsionkowa, choroba, której symptomy obejmują zawroty głowy i uczucie niestabilności ciała. Wymienione objawy mogą być związane z migrenowym bólem głowy, jednak mogą też występować niezależnie od napadów bólu. Osoby doświadczające tego typu symptomów powinny w sposób szczególny zwracać uwagę na ilość przyjmowanej kofeiny.

Prodromy czy wyzwalacze migreny?

No dobrze, wiemy już jaka ilość kawy może być zbyt duża… co jednak z osobami, u których wypicie już jednej jej filiżanki prowokuje wystąpienie napadu migreny? Otóż mam dla nich dobrą wiadomość: badania sugerują, że picie kawy wywołuje migrenę znacznie rzadziej niż pokazują to ankiety.

Jak to możliwe? Dzieje się tak, ponieważ symptomy związane z fazą przepowiadającą migrenę, takie jak ziewanie, senność i spadek energii, bywają postrzegane jako chwilowy spadek formy w ciągu dnia i skłaniają do wypicia kawy. Po fazie prodromów rozwija się już pełnoobjawowy napad migreny, co może prowadzić do powiązania spożycia kawy z napadem migreny, związek ten jest jednak pozorny. A co za tym idzie, kawa i zawarta w niej kofeina bywają niesłusznie wskazywane, jako czynnik wyzwalający migrenę.

Podobna sytuacja dotyczy też czekolady, po którą migrenicy chętnie sięgają w okresie prodromów migreny – możesz przeczytać o tym więcej w artykule „Czy czekolada wywołuje migrenę?”.

Odstawienie kofeiny

Jednak nie tylko nadmiar kofeiny może wywoływać napady migreny. Równie, a może nawet bardziej szkodliwe jest jej nagłe odstawienie.

Aż u 30% osób pominięcie codziennej dawki kofeiny może skutkować pojawieniem się ataku migreny.

Co ciekawe, zjawisko to występuje znacznie częściej niż ból głowy wywołany spożyciem kawy. Typowym jego przykładem jest tzw. „migrena weekendowa”, pojawiająca się w dni wolne od pracy. Często jej przyczyną jest pominięcie porannej filiżanki kawy wypijanej zwykle o stałej porze, co może mieć związek ze snem dłuższym niż w dni powszednie.

Podobna sytuacja może wystąpić, gdy decydujemy się na całkowite odstawienie kofeiny. Nagła rezygnacja z tego codziennego rytuału może sprawić, że nasz mózg zareaguje gwałtownie, wywołując napad migreny. Dlatego, jeśli z jakiegoś powodu chcesz zrezygnować z kawy, najlepiej robić to stopniowo, rozkładając ten proces na kilka tygodni.

Kawa i sen

Kawa wpływa nie tylko na nasza aktywność w ciągu dnia, ale też na nasz nocny odpoczynek. Dzieje się tak na skutek obniżenia przez kofeinę poziomu adenozyny w mózgu. Adenozyna zaś jest neuroprzekaźnikiem odpowiedzialnym za uczucie senności oraz niezbędnym by uzyskać właściwą jakość snu. Dlatego u wielu osób, zwłaszcza tych szczególnie wrażliwych na działanie kofeiny, popołudniowa filiżanka kawy może znacząco zakłócić nocny odpoczynek. Łatwo wtedy wpaść w błędne koło – im gorszy sen w nocy, tym większa ochota na kawę w ciągu dnia, co jeszcze bardziej pogarsza jakość snu. W takiej sytuacji kluczem do równowagi jest umiar – warto znaleźć złoty środek, pamiętając, że w wielu aspektach życia to właśnie rozsądek przynosi najlepsze efekty.

Unikaj picia kawy w godzinach wieczornych.

Ja piję kawę codziennie rano i na tym zazwyczaj poprzestaję. Każda kolejna kawa, na którą mam ochotę, jest już bezkofeinowa. Nie musisz robić tak samo – znajdź swój własny rytm, do czego Cię serdecznie zachęcam!

Więcej informacji na temat higieny snu i sposobów na jego wyregulowanie znajdziesz w artykule „Jak zadbać o zdrowy sen?”.

Inne napoje zawierające kofeinę

Sięganie po gazowane napoje energetyzujące nie jest dobrym wyborem – oprócz dużej ilości kofeiny zawierają one liczne sztuczne dodatki i znaczne ilości cukru, co może negatywnie wpływać na zdrowie, a zwłaszcza na pracę układu nerwowego. W przeciwieństwie do naturalnej kawy, napoje tego typu nie dostarczają też zbyt wielu korzystnych substancji o działaniu przeciwzapalnym.

Podsumowanie

• Kofeina bardzo rzadko jest bezpośrednim wyzwalaczem migreny – osoby zmagające się z migreną nie muszą całkowicie wykluczać jej ze swojej diety.
• Najlepiej spożywać kofeinę w postaci kawy, korzystając w ten sposób z jej dodatkowych właściwości prozdrowotnych.
• Dzienna dawka kofeiny u osób z migreną nie powinna przekraczać 200 mg, czyli 2 filiżanek mocnej kawy. Warto pamiętać o obecności kofeiny w innych napojach i lekach.
• Leki przeciwbólowe zawierające kofeinę są skuteczniejsze niż te bez niej, ale nie powinny być stosowane częściej niż przez 9 dni w miesiącu.
• Aby uniknąć weekendowych napadów migreny, warto pić kawę codziennie o podobnych porach, co zapobiega bólom głowy wynikającym z odstawienia kofeiny.
• Osoby szczególnie wrażliwe na działanie kofeiny – doświadczające zawrotów głowy lub zaburzeń snu – powinny ograniczyć jej spożywanie.
• Redukując ilość kofeiny, należy robić to stopniowo przez kilka tygodni.

Życzę Ci dobrego dnia i… smacznej kawusi!

dr n. med. Ewa Czapińska-Ciepiela

Ostatnia modyfikacja: 10.04.2026

Źródła naukowe:

1. Nowaczewska M, Wiciński M, Kaźmierczak W. The Ambiguous Role of Caffeine in Migraine Headache: From Trigger to Treatment. Nutrients. 2020 
2. Razeghi Jahromi S, Ghorbani Z, Martelletti P, Lampl C, Togha M; School of Advanced Studies of the European Headache Federation (EHF-SAS). Association of diet and headache. J Headache Pain. 2019 
3. Rockett FC, de Oliveira VR, Castro K, Chaves ML, Perla Ada S, Perry ID. Dietary aspects of migraine trigger factors. Nutr Rev. 2012 
4. Saimaiti A, Zhou DD, Li J, Xiong RG, Gan RY, Huang SY, Shang A, Zhao CN, Li HY, Li HB. Dietary sources, health benefits, and risks of caffeine. Crit Rev Food Sci Nutr. 2023
5. Zhang L, Yin J, Li J, Sun H, Liu Y, Yang J. Association between dietary caffeine intake and severe headache or migraine in US adults. Sci Rep. 2023 
6. Lipton RB, Buse DC, Nahas SJ, Tietjen GE, Martin VT, Löf E, Brevig T, Cady R, Diener HC. Risk factors for migraine disease progression: a narrative review for a patient-centered approach. J Neurol. 2023
7. Ledesma AL, Barreto MA, Bahmad F Jr. Caffeine effect in vestibular system. Int Tinnitus J. 2014